|
Glaisteag Lianachain
Tha an sgeulachd seo air a h-ath-sgrìobhadh
bhon sgeulachd a chaidh fhoillseachadh ann an Leabhraichean-leughaidh
Blackie, leis a' Chomunn Ghaidhealach.
Bha a' Ghlaisteag air aon de na h-iomadh
creutair borb anns an robh na Gaidheil a' creidsinn. Bha i letheach
eadar an saoghal sìthe is an saoghal daonnda; mar sin bha
beagan coltais aice ri sìthiche na gnè. Fhad 's a
dheigheadh a cumail dòigheil, bha i gun mhòran croin,
ach cha robh e math a thighinn tarsainn oirre 's i fiadhaich.
B' ann dlùth do chaisteal no do sheann làraich bu
trice a bhiodh na glaisteagan. Bha cuid dhiubh eadhon a dh'aithnicheadh
daoine, ach cha robh, is dòcha, aon idir dhiubh cho ainmeil
ri Glaisteag Lianachain am bràigh Loch Abair. B' ann le Clann
Ualraig a bha Lianachan fad linntean, agus bha a' Ghlaisteag seo
air a h-ainmeachadh orra. Ach cha tug i càil math thuca oir
bha e air a ràdh gur ann ri a linn a chaidh seargadh anns
an teaghlach chomharraichte sin.
Bha Clann Ualraig nan daoine mòra làidir, is cha robh
'An Gille Dubh Mòr, leis an robh Lianachan aig an àm
air a bheilear a' bruidhinn an-dràsta, air dheireadh, mur
an robh e air thoiseach, air a' chòrr den teaghlach sin.
Bha esan aon oidhche a' dol dhachaigh às a' cheàrdaich
le coltair a' chroinn-àraidh, is àm an àitich
a' tighinn dlùth. Bha e a' marcachd air àigeach dubh
beòthaile, a chlaidheamh stàilinn air a chliathaich,
is seann-chrios innleachdach mu mheadhan. Dìreach an uair
a bhe e a' dol thar Uisge Churr aig Beulath Chriosg, chunnaic e
a' Ghlaisteag roimhe air an àth.
"Fàilte ort, a Ghille Dhuibh Mhòir," ars
ise; "an dèanadh cùlag feum dhut?"
"Dhèanadh agus beulag," ars esan, agus an sin fhèin
ghabh e grèim oirre, is sa bhad bha i aige na shean-chrios
air a bheulaibh air muin an eich. Bhòidich is mhionnaich
e an sin, nach leigeadh e às i gus an nochdadh e an làthair
dhaoine ri solas là.
Thòisich a-nis a' mhire is an ùpraid. Gheall a' Ghlaisteag
gach beartas is gach buaidhe shaoghalta dha, nan leigeadh e às
i. Bha iad sin aige mu thràth, thuirt e rithe. Thairg i an
sin taigh a thogail dha an làrach nam bonn, 'taigh mòr,
daingeann, dìonach, air nach drùidheadh teine, uisge,
saighead no iarann'. Ghèill MacUalraig don tairgse seo, is
dh'aontaich e a leigeil às.
'S dòcha gur e an gèilleadh seo, is nach b' e na thachair
an dèidh làimhe, a thug a-mach binn a' Ghille Dhuibh
Mhòir is a theaghlaich. Leig a' Ghlaisteag sgread aiste,
mar a tha an duan ag ràdh, 'a chluinnte thar seachd beanntan'.
Am prioba na sùla bha a' mhòinteach làn shìthichean,
oir tha comas aig a' Ghlaisteag na sìthichean a ghairm gu
a cuideachadh.
Agus am briseadh an là, bha an taigh mòr, farsaing,
fial, deas glan; bha eadhon teine air fhadadh, is an Gille Dubh
Mòr aig a theallach fèin. Bha a' Ghlaisteag a-nis
deiseil gu falbh, ach dh'fheumadh i a 'beannachd' fhàgail
aige, ach bha esan deiseil air a son.
An uair a chaidh an teine fhadadh, shàth e coltar a chroinn
ann, is bha e a-nis dearg. Is e an coltar dearg a bhrùth
e an làimh na Glaistig. Leig ise an sin sgread eagalach eile
aiste; thug i aon siuthadh air falbh, is cha do stad i gus an robh
i air mullach Sgùrr Finisgeig. Thionndaidh i an sin a h-aghaidh
air an taigh air an robh crìoch air a chur, is thug i a-mach
a' bhinn seo air a' Ghille Dhubh Mhòr is air a theaghlach:
'Fàs mar an luachair, crìonadh mar rainich, liathadh
nur leanabain, caochladh an treun bhur neirt.'
Chuir i an sin a-mach trì làn beòil de fhuil
a cridhe, is chaidh i às an t-sealladh. Tha trì tomannan
luachrach, is iad ruadh air dhath na fala, fhathast rim faicinn
air taobh na Sgùrra, ach chan fhacas a' Ghlaisteag riamh
na dhèidh sin.
© na dealbhan Christine Campbell & GRD
|
