|
Rugadh Dùghall Bochanan ann an Àrdoch,
Srath Èire, Siorrachd Pheairt ann an 1716. Cha robh e ach
sia bliadhna a dh'aois an uair a bhàsaich a mhàthair
ach bha cuimhne air a beatha dhiadhaidh 's air a tagraidhean ga
leantainn fad a bheatha.
Fhuair
e beagan foghlaim san sgìre ann an tè de sgoiltean
an S.S.P.C.K. agus bho aois dà bhliadhna-dheug gu ceithir
bliadhna-deug bha e na thaoidhtear aig teaghlach nach robh a'
sealltainn mòran spèis do nithean Dhè.
An uair sin bha e greis ann an Sruighlea 's
an Dùn Èideann airson tuilleadh foghlaim. Thug e greis
ag ionnsachadh saorsainneachd ann an Kippen 's an Dùn Bhreatann
cuideachd ach cha do mhair sin. 'S e àm na bheatha anns
an robh e anabarrach gòrach a bha seo, suas gu 1744 an
uair a chaidh iompachadh. Bhiodh e a' frithealadh nan dùsgaidhean
a bha an cois nan comanachaidhean mòra ann an Cambuslang,
Cill Saoithe agus Muthal eadar 1742 agus 1743.
Ann an 1749, phòs e Mairead Brisbane
agus rinn iad an dachaigh ann an Àrdoch. Fhuair e dreuchd maighstir-sgoile
agus ceistear bhon S.S.P.C.K., ann an Ceann Loch Raineach agus
lean e ris an obair sin. B' ann an seo a sgrìobh e an leabhar-là
airson nam bliadhnachan bho 1741 gu 1750 agus na laoidhean a choisinn
urram cho mòr dha mar bhàrd spioradail Gàidhlig.
Bha e fo throm uallach gu bhith ag innse do dhaoine mun t-slàinte
a fhuair e fhèin agus mun pheanas shìorraidh a bha
a' feitheamh air daoine gun ghràs.
Bha a' Ghàidhlig agus a' Bheurla taobh
ri taobh ann an dualchas Bhochanain agus ged a bha e a' sgrìobhadh
air cuspairean a bha fasanta ann an litreachas na Beurla, bha
e a' dèanamh sin ann an cainnt a bha gu math Gaidhealach.
Chaidh na laoidhean aige fhoillseachadh ann
an 1767, a' bhliadhna san do nochd an Tiomnadh Nuadh ann an Gàidhlig
na h-Alba. Bha e fhèin ann an Dùn Èideann a' stiùireadh
an Tiomnaidh Nuaidh tron chlò.
Ann an 1768 chaidh fios air a dhol dhachaigh
a dhèanamh cobhair air an teaghlach a bha tinn le fiabhras.
Ghlac e fhèin seo agus bhàsaich e leis, aig aois
dà-fhichead 's a dhà-dheug.
Cuid de bhàrdachd:
Am Bruadar
An Claigeann
An Gaisgeach
An Geamhradh
Fulangas Chriosd
Là a' Bhreitheanais
Mòrachd Dhè
Ùrnaigh
Tuilleadh fiosrachaidh:
An Introduction to Gaelic Poetry - Derick Thomson, Edinburgh,
1990
Buchanan, the Sacred Bàrd of the Scottish Highlands (Simpkin,
Marshall & Hamilton 1919)
Dàin Spioradail le Dùghall Bochanan - D MacLean,
Glasgow
Gaelic Poetry in the Eighteenth Century - Derick Thomson, Aberdeen,
1993
Gairm, àireamh 6 td 147
Gairm, àireamh 147 td 269
Gairm, àireamh 148 td 319
Gairm, àireamh 188 td 379
Laoidhe Spioradail, Edinburgh, 1767
Sàr-obair nam Bàrd Gaelach - John MacKenzie
Scottish Gaelic Studies Vol 17, td 263
The Companion to Gaelic Scotland - Derick Thomson (Gairm Publications
1994)
The Spiritual Songs of Dugald Buchanan - Donald MacLean, Edinburgh,
1913
Transactions of the Gaelic Society of Inverness Vol. 2 td 80-92
Transactions of the Gaelic Society of Inverness Vol. 3-4 td 101-115
Transactions of the Gaelic Society of Inverness Vol. 16 td 8
Transactions of the Gaelic Society of Inverness Vol. 27 td 340
Transactions of the Gaelic Society of Inverness Vol. 37 td 80
|